Jaco Benckhuijsen

De waarheid over haaien

door Jaco Benckhuijsen

Merkwaardig toch dat één film ons zo’n vals beeld kan geven van dit oude zeedier. Sinds Jaws denkt iedere westerling dat er geen gevaarlijker en bloeddorstiger beest in de oceanen rondzwemt dan de haai.

De haai, die heeft maar één nietsontziend instinct: openscheuren en kapotmaken. In stukken bijten en verslinden. En dat alleen maar uit pure woede en slechtheid.

Het is iets dat je misschien makkelijk gelooft. Van een onbekend gevaarlijk beest denk je al gauw dat er geen enkele rem of voorspelbaarheid in zijn agressie zit. Maar het is natuurlijk ondenkbaar dat een beest met zo’n vernietigingsdrift het lang zou volhouden in de oceaan. Hij zou in no time zijn energie verbruikt hebben met zinloze wraakacties. Een haai zit dan ook niet zo in elkaar.

Voor de rest verspillen ze hun energie volgens mij niet, zoals wij, aan dingen als wraak, wroeging, of onvervuld verlangen.

Toegegeven, sommige haaien verslinden soms een hele roeiboot; maar dat is omdat ze er eten in zien. Dieren zijn niet zoals wij. Ze zijn volgens mij alleen gewelddadig om aan eten te komen. Of om hun vege lijf te redden. Of misschien om zich voort te kunnen planten of hun kroost te beschermen. Maar voor de rest verspillen ze hun energie niet, zoals wij, aan dingen als wraak, wroeging, of onvervuld verlangen.

Ik moest me natuurlijk in haaien verdiepen voor mijn zeekayaktocht hier. Ze zitten hier in overvloed, daar hadden alle films gelijk in. Ik moest dus uit zien te vinden hoeveel gevaar ik zou lopen, in mijn eentje op dat onbekende water, met alleen de dunne huid van de vouwkayak tussen mij en de diepte, kilometers uit de kust. Ja, voor de vlijmscherpe tanden van een haai zou ik geen partij zijn. En ongetwijfeld zou hij in dat water sterker en wendbaarder zijn dan ik.

Wat was er waar van het verhaal dat die beesten één druppel bloed kunnen ruiken op een zeemijl afstand? En dat ze je angst van veraf kunnen voelen door het nerveuze trillen van je spieren in het water? Ik zag het al voor me: een grote bek duikt op uit de diepte, bijt de huid van mijn kayak kapot, neemt daarna een hap uit mijn been waardoor het bloed het water in stroomt. Terwijl mijn boot als een slap, felgekleurd dier wegzakt in het water, beginnen er vinnen rond te cirkelen, ver van de groene oevers…

Ik had weinig zin om mijn leven te eindigen als lunchhapje voor zo’n zeedier, dus moest ik er meer over te weten zien te komen. Gelukkig had mijn survivalhandboek een speciaal hoofdstuk gewijd aan haaien.

En het bleek dat de haai niet vastberaden genoeg is om ook maar één scène in een actiefilm mee te vullen.

Het is dus tijd voor de waarheid over haaien: zo moedig en agressief als Jaws in de film lijkt, zo laf is hij in het echt. Slappe opportunisten zijn het. Schijterds. Laaghartig en op voordeeltjes uit.

In het handboek las ik: ‘Oceaanhaaien hebben het vermogen te doden, maar in de tropen is er voor hen zo’n overvloed aan voedsel dat zij gewoonlijk niet zomaar woest worden. Deze haaien zijn normaliter laf en kunnen verjaagd worden door een klap met een stok, vooral op de neus.’

Natuurlijk vroeg ik het ook aan de Papoea’s, op de plekken waar ik met mijn kayak de zee op wilde. ‘Zitten hier ook haaien?’ Het antwoord was altijd ‘Oh yes! Plenty.’

Dat was mijn eerste aanwijzing: het moet voor een haai dus vooral niet te moeilijk worden.

‘Zwakke en trillende bewegingen trekken de aandacht van de haai omdat zij kunnen wijzen op een kwetsbaar, gewond dier. Hij wordt afgestoten door sterke, regelmatige bewegingen. Maak bij het zwemmen dus krachtige, regelmatige slagen.’ Daar denk ik maar aan als ik over open water vaar. Stevige slagen met de peddel.

Natuurlijk vroeg ik het ook aan de Papoea’s, op de plekken waar ik met mijn kayak de zee op wilde. ‘Zitten hier ook haaien?’ Het antwoord was altijd ‘Oh yes! Plenty.’

‘En zijn ze ook gevaarlijk?’

‘Nee, ze doen je niks. Alleen als ze bloed ruiken, dan komen ze. Je moet dus zorgen dat er geen bloed in het water terechtkomt.’

Een haai komt pas aanzwemmen als het slachtoffer bloedend en weerloos in zee drijft.

‘Meestal zwemmen de haaien eerst in cirkels rond hun slachtoffer. Dat is een aanwijzing dat ze in de aanval zullen gaan, Ook duwen ze soms zachtjes tegen het slachtoffer om te kijken hoe het reageert. Het beste kun je dan zoveel mogelijk lawaai maken en de haai met vuist, vingers of mes zoveel mogelijk pijn te doen, bijvoorbeeld in de ogen.’ Als het lastig wordt, haakt het monster namelijk af. De slappeling.

Een van de Papoea’s die ik sprak vaart dagelijks het water op om te vissen. Hij vertelde me wat speervissers doen als ze eenzaam en onbeschermd in de oceaan drijven. Het bloed van de vissen die ze vangen trekt namelijk haaien aan. De vissers nemen een citroen, maken er een gat in en steken daar een touw doorheen dat ze aan hun aan hun middel binden. Het zurige sap van de vrucht verspreidt zich in flarden door het water en smaakt zo vies voor een haai dat ie aftaait.

Een citroen. Smakeloze gedrochten. Losers.

terug naar de verhalen

Site by Alsjeblaft!